Sửa Piano: 5 Nguyên Nhân & Cách Xử Lý Phím Đàn Bị Kẹt 🎹

Đàn piano bị kẹt phím thường có những biểu hiện như: phím không phát ra tiếng, phím lờ đờ, phản hồi chậm. Video này sẽ hướng dẫn các bạn cách xác định nguyên nhân và cách khắc phục sự cố.
Có 5 nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Để kiểm tra, trước tiên hãy:
* Mở nắp đàn.
* Mở cửa trên của đàn.
* Mở nắp bàn phím.
1. Kiểm tra độ ẩm:
Nhấn pedal trái và từ từ thả ra. Nếu thấy nhiều búa đàn không trở về vị trí ban đầu, có thể đàn đã bị nhiễm ẩm.
2. Kiểm tra dạ giảm âm của Pedal giữa:
– Nhấn và Nhả Pedal giữa
– Lấy tay đẩy các đầu búa vào, rồi thả ra và quan sát xem có búa nào bị mắc vào Dạ giảm âm của Pedal giữa không.
3. Kiểm tra các vị trí khớp máy:
– Wippen Flange: Tại vị trí phím kẹt, dùng ngón tay chuyển động wippen lên xuống, cảm nhận xem có ma sát hay không. Nếu có ma sát, wippen flange đang bị kẹt.
– Jack Flange: tại vị trí phím kẹt, dùng vật mềm (đầu bút chì chẳng hạn) đẩy nhẹ gót jack xuống rồi thả ra. Jack phải trở về vị trí cũ ngay lập tức. Nếu jack không trở về hoặc di chuyển chậm, jack flange đang bị kẹt.
– Kiểm tra Butt Flange: dùng tay đẩy nhẹ đầu búa ở vị trí phím kẹt vào trong, sau đó từ từ thả tay ra. Nếu đầu búa không trở về vị trí cũ, butt flange đang bị kẹt.
4. Kiểm tra phím:
Nhấc wippen lên, dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái giữ gót phím và chuyển động phím lên xuống nhẹ nhàng đồng thời cảm nhận. Nếu thấy có ma sát, phím đang bị kẹt.
5. Kiểm tra các dây hỗ trợ chuyển động:
Búa đàn được hỗ trợ chuyển động bởi dây Cord và dây Cương. Quan sát xem các dây này có bị tuột hay đứt không.
Sau khi đã xác định được nguyên nhân gây ra kẹt phím, chúng ta sẽ tiến hành xử lý:
1. Để xử lý đàn piano bị nhiễm ẩm, cách tốt nhất là dùng máy hút ẩm hoặc bật điều hòa ở chế độ khô cho đến khi búa đàn hết kẹt.
Nếu muốn xử lý nhanh hơn, hãy dùng máy sấy tóc, bật chế độ gió mạnh, không nóng hoặc chỉ hơi ấm. Tuyệt đối không dùng chế độ sấy nóng. Hướng đầu máy sấy vào vị trí bị kẹt (xem kỹ Video minh hoạ) và sấy đến khi búa hoạt động bình thường trở lại.
2. Để xử lý búa đàn bị mắc vào dạ giảm âm của pedal giữa, bạn có thể thực hiện các bước sau:
– Chỉnh để nâng dạ giảm âm của pedal giữa lên. Sau đó kiểm tra lại, đảm bảo khi nhấn pedal, cường độ âm thanh của tất cả các nốt đều giảm, và khi nhả pedal, búa không bị mắc vào dạ.
– Nếu đã điều chỉnh pedal mà búa vẫn bị mắc, bạn có thể mở hai đầu dạ pedal giữa để vệ sinh pin và lỗ cắm pin hoặc cắt bớt phần dạ bị chảy xuống quá mức.
3. Xử lý kẹt tại các khớp:
– Để xử lý kẹt Wippen Flange, đầu tiên hãy tra dầu vào khớp. Nếu vẫn còn kẹt, bạn cần tháo Center Pin, dùng dũa mịn dũa nhẹ dạ trong lỗ cắm, sau đó thay Center Pin mới cùng kích cỡ.
Lưu ý: Nếu chưa có kinh nghiệm, hãy dũa thật cẩn thận để tránh làm hư hại hoặc làm lỏng wippen.
– Jack Flange ít khi bị kẹt cứng và thường được xử lý dễ dàng bằng cách tra dầu. Khi gặp hiện tượng kẹt cục bộ ở Jack Flange, kỹ thuật viên nên xịt dầu bôi trơn toàn bộ hệ thống. Các loại dầu thường được sử dụng là CLP hoặc WD-40 (dễ mua hơn ở Việt Nam).
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dầu bôi trơn có thể làm giảm ma sát, do đó cần sử dụng một cách thận trọng. Tránh xịt dầu vào ốc vít, vì có thể khiến ốc bị lỏng, ảnh hưởng đến chức năng của bộ phận.
– Để xử lý kẹt Butt Flange, bạn cần tra dầu vào hai lỗ cắm Center Pin, sau đó dùng kìm mỏ nhọn lắc nhẹ Center Pin theo phương ngang.
Lưu ý dùng hai ngón tay giữ hai bên Center Pin để kiểm soát lực, tránh làm quá mạnh. Đồng thời, đảm bảo Center Pin chuyển động thẳng, không bị rung lắc.
Mục đích của việc này là phá vỡ lớp dạ bị chai cứng xung quanh Center Pin, nguyên nhân gây ra hiện tượng kẹt. Tuy nhiên, cần thao tác cẩn thận, tránh làm quá đà khiến Center Pin bị lỏng, gây rung lắc cho đầu búa.
4. Xử lý kẹt phím:
– Phím đàn được gắn vào và chuyển động trên hai chốt trụ là Balance Pin và Front Pin. Trên phím đàn, hai vị trí tiếp xúc với các chốt trụ này tương ứng là giữa phím và đầu phím. Vị trí giữa phím tiếp xúc với Balance Pin thông qua lỗ ở mặt dưới và khe có dạ ở mặt trên; vị trí đầu phím tiếp xúc với Front Pin bằng khe có dạ. Nguyên nhân đàn bị kẹt phím có thể đến từ một trong ba vị trí tiếp xúc này.
– Để kiểm tra xem giữa phím có bị kẹt hay không, bạn hãy nhấc phím lên xuống và cảm nhận độ ma sát. Nếu phát hiện kẹt, hãy dùng dụng cụ chuyên dụng để xử lý lỗ, đồng thời điều chỉnh lực tay phù hợp để tránh làm quá đà.
Đối với dạ khe phím, bạn có thể dùng kìm chuyên dụng để xử lý. Thao tác này đòi hỏi kinh nghiệm để tránh làm hỏng phím. Nếu bạn chưa có nhiều kinh nghiệm, hãy bóp nhẹ nhàng và kiểm tra thường xuyên cho đến khi đạt yêu cầu.
– Để kiểm tra đầu phím có bị kẹt không, bạn hãy dùng ngón tay chuyển động phím lên xuống và cảm nhận ma sát. Nếu thấy kẹt, trước tiên hãy kiểm tra xem Front Pin có bị điều chỉnh quá mức không. Nếu có, hãy chỉnh lại cho đến khi hết kẹt.
Trong trường hợp Front Pin vẫn ở vị trí chuẩn, bạn có thể dùng kìm chuyên dụng để bóp dạ. Hãy thực hiện thao tác này một cách từ từ và cẩn thận, đặc biệt là khi bạn chưa có nhiều kinh nghiệm.
5. Thay dây hỗ trợ chuyển động:
– Khi thay dây cord, bạn cần cạo sạch phần dây cũ trước khi thay dây mới. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn hơn là kỹ thuật.
Lưu ý điều chỉnh lại điểm tiếp xúc giữa đầu búa và dây đàn sau khi thay dây cord, vì thao tác này có thể làm thay đổi vị trí tiếp xúc.
-Khi thay dây cương cho đàn piano, nhiều kỹ thuật viên thường chọn phương pháp rút gọn để tiết kiệm thời gian. Thay vì tháo catcher và luồn dây vào bên trong như thiết kế ban đầu, họ dán dây ngay phía ngoài. Cách này tuy không đúng chuẩn kỹ thuật nhưng giúp rút ngắn thời gian đáng kể, tiết kiệm chi phí cho khách hàng mà hầu như không ảnh hưởng đến chất lượng.
Tuy nhiên, cần lưu ý đo và cắt dây cẩn thận để đảm bảo độ đồng đều. Việc chỉnh dây cương sau khi thay cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác. Nếu chỉnh sai, cảm giác phím sẽ bị ảnh hưởng, đặc biệt với những tác phẩm có sử dụng pedal trái.
Hy vọng video này sẽ hữu ích cho các bạn. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy để lại bình luận bên dưới. Chúc các bạn luôn mạnh khỏe và hạnh phúc!